ભારતમાં વસ્તી ગણતરીની પ્રક્રિયા: દેશમાં વસ્તી ગણતરી 2025 માં શરૂ થશે, જે 2026 સુધીમાં પૂર્ણ થઈ જશે. ચર્ચા છે કે આ વખતે તમે કયા સંપ્રદાયને માનો છો તે પણ પૂછી શકાય છે. આવી સ્થિતિમાં, પ્રશ્ન એ છે કે દેશની વસ્તીની ગણતરી કેવી રીતે કરવામાં આવશે, વસ્તી ગણતરીની સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા કેવી રીતે પૂર્ણ થશે, કેટલા પ્રશ્નો પૂછવામાં આવશે અને ભારતમાં વસ્તી ગણતરી ક્યારે શરૂ થઈ?
દેશમાં વસ્તી ગણતરી આવતા વર્ષથી શરૂ થશે. અગાઉ તે 2021 માં શરૂ થવાનું હતું, પરંતુ કોવિડને કારણે તેને મુલતવી રાખવામાં આવ્યું હતું. હવે તેની શરૂઆત 2025માં થશે, જે 2026 સુધીમાં પૂરી થઈ જશે. વસ્તી ગણતરી દરમિયાન ધર્મ અને વર્ગને લગતા પ્રશ્નો પૂછવામાં આવે છે, પરંતુ ચર્ચા કરવામાં આવે છે કે આ વખતે તમે કયા સંપ્રદાયને અનુસરો છો તે પણ પૂછી શકાય છે. આવી સ્થિતિમાં, પ્રશ્ન એ છે કે દેશની વસ્તીની ગણતરી કેવી રીતે કરવામાં આવશે, વસ્તી ગણતરીની આખી પ્રક્રિયા કેવી રીતે પૂર્ણ થશે અને ભારતમાં વસ્તી ગણતરીની શરૂઆત ક્યારે થઈ?
ભારતમાં પ્રથમ વસ્તી ગણતરી 1872માં તત્કાલીન ગવર્નર જનરલ લોર્ડ મેયોના શાસનકાળ દરમિયાન હાથ ધરવામાં આવી હતી. દેશની પ્રથમ સંપૂર્ણ વસ્તી ગણતરી 1881માં તત્કાલીન કમિશનર ડબલ્યુ.સી.સિંઘ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવી હતી. પ્લોડેને કર્યું હતું. ત્યારથી દર 10 વર્ષે વસ્તી ગણતરી કરવામાં આવે છે. આઝાદી પૂર્વેની વસ્તી ગણતરી 1881, 1891, 1901, 1911, 1921, 1931 અને 1941માં હાથ ધરવામાં આવી હતી. આઝાદી પછીની પ્રથમ વસ્તી ગણતરી ૧૯૫૧ માં થઈ હતી. આ પછી, આ પ્રક્રિયા 1961, 1971, 1991, 2001 અને 2011 માં અપનાવવામાં આવી હતી.
દેશમાં વસ્તી ગણતરી કેવી રીતે કરવામાં આવે છે?
વસ્તી ગણતરીની પ્રક્રિયા માટે સરકારી કર્મચારીઓની નિમણૂક કરવામાં આવે છે. જે કર્મચારી વસ્તી ગણતરી કરે છે તેને ગણતરીકાર કહેવામાં આવે છે. તેઓ ઘરે ઘરે જઈને જરૂરી માહિતી એકઠી કરે છે. તેમની પાસે ઓળખપત્ર છે, જો કોઈ શંકા હોય તો તમે તેમને સત્તાવાર ઓળખ પત્ર બતાવવા માટે કહી શકો છો.
ભારતમાં વસ્તી ગણતરીની સત્તાવાર વેબસાઇટ કહે છે કે વસ્તી ગણતરી બે ભાગમાં કરવામાં આવે છે. પ્રથમ આવાસ છે અને બીજું આવાસ વસ્તી ગણતરી છે. આવાસ સંબંધિત પ્રશ્નોમાં ઘરનો ઉપયોગ, પીવાનું પાણી, શૌચાલય, વીજળી, સંપત્તિ અને સંપત્તિનો કબજો શામેલ છે.
બીજું સ્વરૂપ રાષ્ટ્રીય વસ્તી રજિસ્ટર સાથે જોડાયેલું છે. આવામાં ઘરના લોકો વિશે અનેક સવાલો પૂછવામાં આવે છે. જેમ કે નામ, લિંગ, જન્મતારીખ, વૈવાહિક સ્થિતિ, પિતાનું નામ, માતાનું નામ, જીવનસાથીનું નામ, વર્તમાન સરનામું, કામચલાઉ સરનામું, વ્યવસાય અને પરિવારના વડા સાથે શું સંબંધ છે. આવા લગભગ 29 પ્રશ્નો પૂછવામાં આવે છે.
૨૦૦૧ ની તુલનામાં ૨૦૧૧ માં ઘણા વધારાના પ્રશ્નો પૂછવામાં આવ્યા હતા. દાખલા તરીકે, કોઈ વ્યક્તિના ઘરથી તેની ઓફિસ કેટલી દૂર છે? એટલે કે નોકરી માટે કામના સ્થળે જવા માટે તેને ઘરેથી કેટલું અંતર કાપવું પડે છે. 2001માં શરણાર્થીઓને તેમના નામ, જિલ્લા, રાજ્ય અને દેશ વિશે પૂછવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ 2011ની વસ્તી ગણતરીમાં તેમના ગામ અને નામનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો.
દેશમાં વસ્તી ગણતરી આવતા વર્ષથી શરૂ થશે. અગાઉ તે 2021 માં શરૂ થવાનું હતું, પરંતુ કોવિડને કારણે તેને મુલતવી રાખવામાં આવ્યું હતું. હવે તેની શરૂઆત 2025માં થશે, જે 2026 સુધીમાં પૂરી થઈ જશે. વસ્તી ગણતરી દરમિયાન ધર્મ અને વર્ગને લગતા પ્રશ્નો પૂછવામાં આવે છે, પરંતુ ચર્ચા કરવામાં આવે છે કે આ વખતે તમે કયા સંપ્રદાયને અનુસરો છો તે પણ પૂછી શકાય છે. આવી સ્થિતિમાં, પ્રશ્ન એ છે કે દેશની વસ્તીની ગણતરી કેવી રીતે કરવામાં આવશે, વસ્તી ગણતરીની આખી પ્રક્રિયા કેવી રીતે પૂર્ણ થશે અને ભારતમાં વસ્તી ગણતરીની શરૂઆત ક્યારે થઈ?
ભારતમાં પ્રથમ વસ્તી ગણતરી 1872માં તત્કાલીન ગવર્નર જનરલ લોર્ડ મેયોના શાસનકાળ દરમિયાન હાથ ધરવામાં આવી હતી. દેશની પ્રથમ સંપૂર્ણ વસ્તી ગણતરી 1881માં તત્કાલીન કમિશનર ડબલ્યુ.સી.સિંઘ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવી હતી. પ્લોડેને કર્યું હતું. ત્યારથી દર 10 વર્ષે વસ્તી ગણતરી કરવામાં આવે છે. આઝાદી પૂર્વેની વસ્તી ગણતરી 1881, 1891, 1901, 1911, 1921, 1931 અને 1941માં હાથ ધરવામાં આવી હતી. આઝાદી પછીની પ્રથમ વસ્તી ગણતરી ૧૯૫૧ માં થઈ હતી. આ પછી, આ પ્રક્રિયા 1961, 1971, 1991, 2001 અને 2011 માં અપનાવવામાં આવી હતી.
દેશમાં વસ્તી ગણતરી કેવી રીતે કરવામાં આવે છે?
વસ્તી ગણતરીની પ્રક્રિયા માટે સરકારી કર્મચારીઓની નિમણૂક કરવામાં આવે છે. જે કર્મચારી વસ્તી ગણતરી કરે છે તેને ગણતરીકાર કહેવામાં આવે છે. તેઓ ઘરે ઘરે જઈને જરૂરી માહિતી એકઠી કરે છે. તેમની પાસે ઓળખપત્ર છે, જો કોઈ શંકા હોય તો તમે તેમને સત્તાવાર ઓળખ પત્ર બતાવવા માટે કહી શકો છો.
ભારતમાં વસ્તી ગણતરીની સત્તાવાર વેબસાઇટ કહે છે કે વસ્તી ગણતરી બે ભાગમાં કરવામાં આવે છે. પ્રથમ આવાસ છે અને બીજું આવાસ વસ્તી ગણતરી છે. આવાસ સંબંધિત પ્રશ્નોમાં ઘરનો ઉપયોગ, પીવાનું પાણી, શૌચાલય, વીજળી, સંપત્તિ અને સંપત્તિનો કબજો શામેલ છે.
બીજું સ્વરૂપ રાષ્ટ્રીય વસ્તી રજિસ્ટર સાથે જોડાયેલું છે. આવામાં ઘરના લોકો વિશે અનેક સવાલો પૂછવામાં આવે છે. જેમ કે નામ, લિંગ, જન્મતારીખ, વૈવાહિક સ્થિતિ, પિતાનું નામ, માતાનું નામ, જીવનસાથીનું નામ, વર્તમાન સરનામું, કામચલાઉ સરનામું, વ્યવસાય અને પરિવારના વડા સાથે શું સંબંધ છે. આવા લગભગ 29 પ્રશ્નો પૂછવામાં આવે છે.
૨૦૦૧ ની તુલનામાં ૨૦૧૧ માં ઘણા વધારાના પ્રશ્નો પૂછવામાં આવ્યા હતા. દાખલા તરીકે, કોઈ વ્યક્તિના ઘરથી તેની ઓફિસ કેટલી દૂર છે? એટલે કે નોકરી માટે કામના સ્થળે જવા માટે તેને ઘરેથી કેટલું અંતર કાપવું પડે છે. 2001માં શરણાર્થીઓને તેમના નામ, જિલ્લા, રાજ્ય અને દેશ વિશે પૂછવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ 2011ની વસ્તી ગણતરીમાં તેમના ગામ અને નામનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો.
આ પણ વાંચો: દિવાળીના પર્વ નિમિત્તે જીવદયા પ્રેમીઓ દ્વારા 22 ગૌશાળામાં 2000 મણ ઘાસચારો અર્પણ કરાશે
