રાજકોટ જિલ્લામાં શિક્ષણ વિભાગ દ્વારા કરવામાં આવેલા સર્વેમાં ચોંકાવનારા આંકડા સામે આવ્યા છે. સર્વે મુજબ જિલ્લામાં 45 હજારથી વધુ બાળકોએ વિવિધ કારણોસર અધવચ્ચે અભ્યાસ છોડી દીધો હોવાનું સામે આવ્યું છે. આ આંકડાઓએ શિક્ષણ તંત્ર, વાલીઓ અને સમાજમાં ચિંતા વધારી છે.
મળતી માહિતી અનુસાર ધોરણ 1થી ધોરણ 10 સુધીના વિદ્યાર્થીઓમાં ડ્રોપઆઉટનું પ્રમાણ નોંધાયું છે. ખાસ કરીને ઉચ્ચ પ્રાથમિક અને માધ્યમિક સ્તરે સ્થિતિ વધુ ગંભીર હોવાનું સામે આવ્યું છે. ઘણા વિદ્યાર્થીઓ આર્થિક સંજોગો, પરિવારની જવાબદારીઓ, સ્થળાંતર અને અન્ય સામાજિક કારણોને કારણે શિક્ષણથી દૂર થઈ રહ્યા હોવાનું જાણવા મળ્યું છે.
શહેર અને ગ્રામ્ય વિસ્તારો બંનેમાં આ સમસ્યા જોવા મળી રહી છે. રાજકોટ શહેર ઉપરાંત તાલુકા વિસ્તારોમાં પણ મોટી સંખ્યામાં બાળકો શાળાના મુખ્ય પ્રવાહથી બહાર હોવાનું સર્વેમાં નોંધાયું છે. શિક્ષણ ક્ષેત્રે આ સ્થિતિ ચિંતાજનક માનવામાં આવી રહી છે.
આ સમગ્ર મામલે રાજકોટ જિલ્લા શિક્ષણ અધિકારી દિક્ષિત પટેલે જણાવ્યું હતું કે વિભાગ દ્વારા બાળકોનું ટ્રેકિંગ કરવામાં આવી રહ્યું છે. જે વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ છોડીને બહાર થયા છે તેમને ફરી શાળામાં જોડવા માટે ખાસ અભિયાન ચલાવવામાં આવશે. વાલીઓ સાથે સંપર્ક, કાઉન્સેલિંગ અને વિવિધ જાગૃતિ કાર્યક્રમો દ્વારા બાળકોને શિક્ષણના મુખ્ય પ્રવાહમાં લાવવાના પ્રયાસો હાથ ધરવામાં આવશે.
શૈક્ષણિક નિષ્ણાતોના મતે માત્ર નવા પ્રવેશ વધારવા પૂરતું નથી, પરંતુ વિદ્યાર્થીઓને સતત શિક્ષણ સાથે જોડાયેલા રાખવા માટે પણ અસરકારક આયોજન જરૂરી છે. આગામી સમયમાં શિક્ષણ વિભાગ માટે ડ્રોપઆઉટ દર ઘટાડવો અને દરેક બાળક સુધી શિક્ષણ પહોંચાડવું સૌથી મોટો પડકાર બનશે.
રાજકોટ જિલ્લાના આ આંકડાઓ શિક્ષણ વ્યવસ્થા માટે ચેતવણી સમાન છે. જો સમયસર યોગ્ય પગલાં લેવામાં આવે તો હજારો બાળકોને ફરી શિક્ષણના માર્ગે લાવી તેમનું ભવિષ્ય ઉજ્જવળ બનાવી શકાય છે.
મળતી માહિતી અનુસાર ધોરણ 1થી લઈને ધોરણ 10 સુધીના વિદ્યાર્થીઓમાં ડ્રોપઆઉટનું પ્રમાણ નોંધાયું છે. સૌથી વધુ ચિંતાજનક સ્થિતિ ધોરણ 8 બાદ જોવા મળી છે. સર્વે મુજબ ધોરણ 8માં 6,055, ધોરણ 9માં 3,816 અને ધોરણ 10માં 10,361 વિદ્યાર્થીઓએ અભ્યાસ છોડ્યો હોવાનું નોંધાયું છે. જ્યારે ધોરણ 1થી 7 સુધીના વર્ગોમાં પણ દર વર્ષે હજારો વિદ્યાર્થીઓ શાળાથી દૂર થઈ રહ્યા હોવાનું સામે આવ્યું છે.
શહેર અને ગ્રામ્ય વિસ્તારો બંનેમાં આ સમસ્યા ગંભીર બની રહી છે. રાજકોટ મહાનગરપાલિકા વિસ્તારમાં સૌથી વધુ બાળકો શિક્ષણના મુખ્ય પ્રવાહથી બહાર હોવાનું સામે આવ્યું છે. ઉપરાંત જસદણ, જેતપુર, ધોરાજી, ઉપલેટા અને રાજકોટ તાલુકામાં પણ મોટી સંખ્યામાં બાળકો શાળાથી દૂર હોવાનું સર્વેમાં જાણવા મળ્યું છે. (Offbeat Stories)
આ સમગ્ર મામલે રાજકોટ જિલ્લા શિક્ષણ અધિકારી દિક્ષિત પટેલ એ જણાવ્યું હતું કે જિલ્લામાં વિદ્યાર્થીઓનું 100 ટકા ટ્રેકિંગ પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું છે. જે બાળકો હજુ સુધી શાળામાં પરત ફર્યા નથી તેમના માટે વિશેષ ટ્રેકિંગ ફોર્મ તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે. શિક્ષણ વિભાગની ટીમો વાલીઓનો સીધો સંપર્ક કરી રહી છે અને બાળકોને ફરી શાળામાં દાખલ કરવા માટે કાઉન્સેલિંગ સહિતના પ્રયાસો હાથ ધરવામાં આવી રહ્યા છે. વિભાગનું લક્ષ્ય તમામ બાળકોને ફરી શિક્ષણના મુખ્ય પ્રવાહમાં જોડવાનું છે. (Offbeat Stories)
શૈક્ષણિક નિષ્ણાતોના મતે આર્થિક મુશ્કેલીઓ, સ્થળાંતર, બાળમજૂરી, પરિવારની જવાબદારીઓ તેમજ અભ્યાસ પ્રત્યે રસમાં ઘટાડો જેવા પરિબળો ડ્રોપઆઉટ પાછળના મુખ્ય કારણો હોઈ શકે છે. હવે આગામી શાળા પ્રવેશોત્સવ પહેલાં શિક્ષણ વિભાગ માટે માત્ર નવા પ્રવેશ વધારવાનો નહીં પરંતુ વિદ્યાર્થીઓને શાળામાં જાળવી રાખવાનો પણ મોટો પડકાર ઉભો થયો છે. (Offbeat Stories)
