ભારત સરકારે સોના પર કુલ આયાત ડ્યુટી 6% થી વધારીને 15% કરી છે. નવા દરો 13 મે, 2026 થી અમલમાં આવશે. ચાલો આપણે વિગતવાર સમજાવીએ કે આનાથી સરકારને કેવી રીતે ફાયદો થઈ શકે છે. આયાતના આંકડા પર શું અસર પડશે?
પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા એક વર્ષ સુધી સોનું ખરીદવાથી દૂર રહેવાની અપીલ બાદ, ભારત સરકારે હવે આયાત પર નિયંત્રણ મૂકવાનો નિર્ણય લીધો છે. ગઈકાલે રાત્રે, સરકારે સોના અને અન્ય કિંમતી ધાતુઓ પરની ડ્યુટી વધારીને 15 ટકા કરી દીધી. પહેલા સોના પર કુલ આયાત ડ્યુટી 6 ટકા હતી, પરંતુ હવે તે વધીને 15 ટકા થઈ ગઈ છે. ચાલો આ સમાચારનો ઉપયોગ કરીને સમજીએ કે કરના રૂપમાં સોના પર આયાત ડ્યુટી વધારવાથી સરકારને કેટલો ફાયદો થશે. આયાત પર તેની શું અસર પડશે?
ભારતની કુલ સોનાની આયાત
આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો, ગયા નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માં, ભારતે તેની કુલ આયાત આશરે $775 બિલિયનમાંથી $71.98 બિલિયનનું સોનું આયાત કર્યું હતું. સોનાની આયાત કુલ આયાતના આશરે 9 ટકા હતી. તેથી, જો કુલ કર 6 ટકા હોય, તો ભારત આશરે $4.32 બિલિયન કમાશે. જો ડ્યુટી હવે 15 ટકા સુધી વધે, તો ભારત લગભગ $10.797 બિલિયન કમાશે. જોકે, આ ફક્ત એક અંદાજ છે. સંભવતઃ વિપરીત સાચું છે. જ્યારે પણ આયાત ડ્યુટી વધે છે, ત્યારે આયાતમાં પણ ઘટાડો થાય છે, જેના કારણે કર આવકમાં પણ ઘટાડો થશે.
શું આયાતમાં ઘટાડો થશે, શું કમાણીમાં પણ ઘટાડો થશે?
જો આયાત ડ્યુટી 6 થી વધારીને 15 ટકા કરવામાં આવે અને આયાત ડેટા એ જ રહે, તો સરકાર આશરે $6.5 બિલિયનની વધારાની આવક મેળવી શકે છે. જોકે, આ શક્યતા ઓછી છે. આયાત ડ્યુટીમાં વધારો સોનું વધુ મોંઘુ બનાવી શકે છે અને આયાતનું પ્રમાણ ઘટાડી શકે છે. ચાલો આપણે થોડા ઉદાહરણોનો ઉપયોગ કરીને આ આવકનું સંપૂર્ણ ગણિત સમજાવીએ.
ધારો કે આયાતમાં કોઈ ઘટાડો નહીં થાય, તો ૧૫ ટકા ડ્યુટીથી થતી આવક હાલમાં ૧૦.૮ અબજ ડોલર થશે. જોકે, જો આયાત ૧૦ ટકા ઘટીને આશરે ૬૪.૭૮ અબજ ડોલર થાય, તો વધારાની આવક ૯.૭૨ અબજ ડોલર થઈ શકે છે. વધુમાં, જો આયાત ૧૫ ટકા ઘટી જાય, તો આવક આશરે ૯.૧૭ અબજ ડોલર થઈ શકે છે. જોકે, જો આયાતમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થાય, તો ૨૦ ટકા, આવક આશરે ૮.૬૪ અબજ ડોલર થશે.
