પરંતુ આ પુસ્તકના મુખપૃષ્ઠને જોઈને પ્રશ્નો ઉભા થવા લાગ્યા છે કે શું આ આંદોલન ફક્ત રાજકીય પરિવર્તન માટે હતું કે તેની પાછળ કોઈ ઊંડા વૈચારિક હેતુઓ હતા?
પુસ્તક અને તેના કવર પર ચર્ચા શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?
કવર પરનો નકશો કોઈ સરળ ગ્રાફિક નથી લાગતો. તે સ્પષ્ટ રાજકીય દ્રષ્ટિકોણને રજૂ કરે છે. આ નકશો “ગ્રેટર બાંગ્લાદેશ” ના વિવાદાસ્પદ ખ્યાલને પ્રતિબિંબિત કરે છે, જે બાંગ્લાદેશની સરહદોને તેના વર્તમાન ભૂગોળથી ઘણી આગળ વિસ્તરેલી તરીકે કલ્પના કરે છે.
આ ખ્યાલમાં આસામ, ત્રિપુરા, પશ્ચિમ બંગાળ, બિહાર, ઝારખંડ, ઓડિશા અને મ્યાનમારના અરકાન ક્ષેત્રના અનેક વિસ્તારોનો સમાવેશ થાય છે. આ વિચાર ઇતિહાસ અને સંસ્કૃતિના નામે વિસ્તરણવાદી પ્રાદેશિક મહત્વાકાંક્ષાઓને વૈચારિક સમર્થન પૂરું પાડે છે. બાંગ્લાદેશમાં કેટલાક ઇસ્લામિક જૂથો વર્ષોથી આ વિચારનો પ્રચાર કરી રહ્યા છે, જોકે બાંગ્લાદેશની સત્તાવાર સરકારે અત્યાર સુધી તેનાથી જાહેર અંતર જાળવી રાખ્યું છે. આ મામલો વધુ ગંભીર છે કારણ કે આ વખતે આ વિચાર સરકાર દ્વારા સંચાલિત ભેટ તરીકે ઉભરી આવ્યો છે.
નકશો નવો નથી પણ વિચારધારા બદલાઈ ગઈ છે.
આ જ નકશો અગાઉ એપ્રિલ 2025 માં ઢાકા યુનિવર્સિટીમાં આયોજિત એક પ્રદર્શનમાં પ્રદર્શિત કરવામાં આવ્યો હતો. તે સમયે, તેના કારણે વિદ્યાર્થીઓ, ઇતિહાસકારો અને આંતરરાષ્ટ્રીય વિશ્લેષકોમાં ચર્ચા શરૂ થઈ હતી. બાદમાં ઓગસ્ટ 2025 માં ભારતીય સંસદમાં આ મુદ્દો ઔપચારિક રીતે ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે કોંગ્રેસના સાંસદ રણદીપ સુરજેવાલાએ તેને ભારતની પ્રાદેશિક અખંડિતતા પર પ્રશ્ન ઉઠાવનાર પગલું ગણાવ્યું હતું. તે સમયે, બાંગ્લાદેશે આ મુદ્દાને “અતિશયોક્તિ અને તોફાની અર્થઘટન” ગણાવીને ફગાવી દીધો હતો. પરંતુ હવે, તે જ નકશો ફરીથી સપાટી પર આવ્યો છે, અને તે પણ આંતરરાષ્ટ્રીય રાજદ્વારી પ્લેટફોર્મ પર ભેટ તરીકે. યુનુસે જે રીતે આ ભેટ રજૂ કરી તે માત્ર સંયોગ નથી લાગતું.
યુનુસે આ પુસ્તક અન્ય નેતાઓને પણ આપ્યું છે.
આ પુસ્તક બારથી વધુ આંતરરાષ્ટ્રીય નેતાઓને ભેટ આપવામાં આવ્યું છે, જેમાં કેનેડાના ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન જસ્ટિન ટ્રુડો, ભૂતપૂર્વ યુએસ પ્રમુખ જો બિડેન, બ્રાઝિલના રાષ્ટ્રપતિ લુલા દા સિલ્વા, ઇટાલીના વડા પ્રધાન જ્યોર્જિયા મેલોની અને ભૂતપૂર્વ યુએસ વિદેશ સચિવ એન્ટોની બ્લિંકનનો સમાવેશ થાય છે.
આનાથી એ પ્રશ્ન વધુ ગહન બને છે કે શું આ ખરેખર માત્ર એક ફોટો સંકલન છે કે પછી બાંગ્લાદેશનું વચગાળાનું સત્તા માળખું આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર એક નવો વૈચારિક સંદેશ સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે?
