વિશ્વ રાજકારણ શતરંજ જેવું છે. ગમે ત્યાં કરવામાં આવેલી ચાલની અસર હજારો કિલોમીટર દૂર સુધી અનુભવાય છે. આજે એશિયામાં પણ આવી જ સ્થિતિ જોવા મળી રહી છે. નેપાળમાં સત્તા પરિવર્તન પછી, એવું કેમ કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે આ ચીન માટે આંચકો છે અને અમેરિકાનો હાથ ઉપર થઈ ગયો છે.
નેપાળના આંદોલનમાં અમેરિકાનું જોડાણ
મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, અમેરિકાએ આ વર્ષે નેપાળમાં મિલેનિયમ ચેલેન્જ કોમ્પેક્ટ (MCC) ને પુનર્જીવિત કર્યું હતું. આ પ્રોજેક્ટ લગભગ $500 મિલિયનની મદદથી ઉર્જા અને રોડ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને મજબૂત બનાવવાનો છે. તેને ચીનના “બેલ્ટ એન્ડ રોડ” સાથે સીધી સ્પર્ધાનો પ્રોજેક્ટ માનવામાં આવતો હતો. તેથી, વિશ્લેષકો કહે છે કે ઓલી સામેના રોષ અને આંદોલનમાં અમેરિકાની ઊંડી ભૂમિકા હોઈ શકે છે.
હવે પરિસ્થિતિ એવી છે કે ઓલી બહાર છે અને હવે સુશીલા કાર્કી વચગાળાના વડા પ્રધાનની જવાબદારી સંભાળવા જઈ રહ્યા છે. કાર્કીના ભારત સાથે સારા સંબંધો છે, તેમણે બનારસ હિન્દુ યુનિવર્સિટીમાંથી અભ્યાસ કર્યો છે અને પીએમ મોદીનું નામ લઈને કૃતજ્ઞતા પણ વ્યક્ત કરી છે. એ સ્પષ્ટ છે કે નેપાળનું રાજકારણ હવે ચીનથી થોડું દૂર જઈ રહ્યું છે અને ભારત અમેરિકાની નજીક જઈ રહ્યું છે.
ભારત-અમેરિકાની મિત્રતા ફરી વેગ પકડે છે
થોડા વર્ષો પહેલા, ટેરિફ વિવાદને કારણે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધો તણાવપૂર્ણ હતા. પરંતુ હવે ચિત્ર બદલાઈ રહ્યું છે. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને અમેરિકન નેતૃત્વ વચ્ચે વાતચીત વધી રહી છે. અમેરિકન પ્રતિનિધિઓ આવતા અઠવાડિયે ભારત આવી શકે છે જેમાં -8I વિમાન અંગે સોદો થઈ શકે છે. જો આગામી દિવસોમાં ટેરિફ અંગે થોડી સ્પષ્ટતા થાય છે, તો ભારત-અમેરિકા સંબંધો પાટા પર આવી શકે છે. આનો અર્થ એ છે કે ચીન પર દબાણ. કારણ કે જો એશિયામાં કોઈ એક શક્તિ છે જે ચીનને પડકાર આપી શકે છે, તો તે ભારત છે. અમેરિકા આ વાતને સારી રીતે સમજે છે અને તેથી મોદી સરકાર સાથે સંબંધો સુધારવામાં રોકાયેલ છે.
પાકિસ્તાનને પોતાના છાવણીમાં રાખવાનો પ્રયાસ
પાકિસ્તાન લાંબા સમયથી ચીનનું સૌથી મોટું ભાગીદાર રહ્યું છે. આર્થિક સહાય હોય કે સંરક્ષણ સોદા, બેઇજિંગ હંમેશા ઇસ્લામાબાદની પડખે રહ્યું છે. પરંતુ પાકિસ્તાનની પોતાની રાજકીય અને આર્થિક મુશ્કેલીઓએ પરિસ્થિતિ બદલી નાખી છે. અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ તેમના બીજા કાર્યકાળમાં પાકિસ્તાન પ્રત્યે વધુ દયાળુ લાગે છે. તાજેતરમાં, પાકિસ્તાની આર્મી ચીફે વ્હાઇટ હાઉસમાં અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ સાથે રાત્રિભોજન કર્યું છે. આ કોઈ નાની વાત નથી. આનાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે અમેરિકા ચીનના સૌથી વિશ્વસનીય ભાગીદારને પોતાની તરફ ખેંચવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
