Date 20-11-2024 CDSL સેન્ટ્રલ ડિપોઝિટરી સર્વિસીસ લિમિટેડ દ્વારા પ્રકાશિત ડેટા અનુસાર આઇપીઓ અને પ્રેફરેન્શિયલ શેરના વેચાણ સહિતની તેમની પ્રાથમિક બજાર ખરીદી આ વર્ષે 11.5 અબજ ડોલર સુધી પહોંચી હતી. આનો અર્થ એ થયો કે વિદેશી રોકાણકારોએ તેમનો અગાઉનો 2021નો રેકોર્ડ તોડી નાખ્યો છે.
વિદેશી રોકાણકારો ભારતીય શેરબજારમાં થયેલા વિનાશની પરવા કર્યા વિના સતત નાણાં પાછા ખેંચી રહ્યા છે. ઓક્ટોબરથી શરૂ થઇ હતી પૈસા ઉપાડવાની પ્રક્રિયા, સતત ચાલી રહી છે ચાલુ . વિદેશી રોકાણકારોએ લગભગ 50 દિવસમાં લગભગ 26 હજાર કરોડ રૂપિયાની વિક્રમી રકમ પાછી ખેંચી લીધી છે. આવી સ્થિતિમાં, સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે વિદેશી રોકાણકારો આ નાણાં ક્યાં લઈ રહ્યા છે? જો વિદેશી રોકાણકારો ચીનના શેર બજારોમાં સ્થળાંતર કરી ગયા હોત, તો શાંઘાઇ અને હેંગ સેંગના શેર બજારોમાં પરિસ્થિતિમાં થોડો ફેરફાર થયો હોત. હોંગકોંગના શેરબજારમાં છેલ્લા એક મહિનામાં 4 ટકાથી વધુનો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. તે જ સમયે, શાંઘાઈના સૂચકાંકમાં માત્ર 2 ટકાથી વધુનો વધારો જોવા મળ્યો છે.
Read: યુદ્ધ અને અશાંતિથી ‘3 એફ’નું સંકટ, પીએમ મોદીએ જી-20 મંચથી આખી દુનિયાને આપી ચેતવણી
આના પરથી તમે સ્પષ્ટ અનુમાન લગાવી શકો છો કે વિદેશી રોકાણકારો ભારતના શેર બજારમાંથી પૈસા ઉપાડતા નથી અને તે બધાનું ચીનમાં રોકાણ કરી રહ્યા નથી. જાણકારોના મતે વિદેશી રોકાણકારોએ શેરબજારમાંથી જ કમાણી કરવાની નવી રીત પકડી પાડી છે. હવે તેઓ ગૌણ બજારમાંથી પૈસા ઉપાડવામાં અને પ્રાથમિક બજારમાંથી નફો મેળવવામાં વ્યસ્ત છે. એટલે કે એફપીઆઈનું ફોકસ આઈપીઓથી પૈસા કમાવવા પર છે. આંકડા સાથે સમજવાનો પ્રયત્ન કરીએ કે આ પૈસા ક્યાં જાય છે?
આઈપીઓમાં રોકાણનો રેકોર્ડ
વિદેશી રોકાણકારોએ ઓક્ટોબરથી ભારતીય શેરોમાંથી રેકોર્ડ રકમ ખેંચી લીધી છે અને આ વલણ અટક્યું નથી. સાથે જ એફપીઆઇ આ નાણાંનો ઉપયોગ આઇપીઓમાંથી નફો મેળવવા માટે કરી રહ્યા છે. સેન્ટ્રલ ડિપોઝિટરી સર્વિસીસ લિમિટેડ દ્વારા પ્રકાશિત ડેટા અનુસાર આઇપીઓ અને પ્રેફરેન્શિયલ શેરના વેચાણ સહિતની તેમની પ્રાથમિક બજાર ખરીદી આ વર્ષે 11.5 અબજ ડોલર સુધી પહોંચી હતી. આનો અર્થ એ થયો કે વિદેશી રોકાણકારોએ તેમનો અગાઉનો 2021નો રેકોર્ડ તોડી નાખ્યો છે. તેની સામે વૈશ્વિક ફંડોએ શેરબજારના બંને એક્સચેન્જો પર 13 અબજ ડોલરથી વધુના શેર વેચ્યા છે. જેના કારણે નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જના પ્રમુખ ઈન્ડેક્સ નિફ્ટીમાં કરેક્શન આવ્યું છે.
આઈપીઓ પ્રેમ કેમ વધી રહ્યો છે
DRCHOKSI ફિનસર્વ પ્રાઇવેટ લિમિટેડના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર દેવેન ચોક્સીએ ઇટીના રિપોર્ટમાં જણાવ્યું હતું કે વિદેશી રોકાણકારો હવે ઘણી કંપનીઓ એટલે કે આઇપીઓમાં રોકાણ કરી રહ્યા છે, કારણ કે તેમની પાસે ખૂબ જ ઝડપી ગતિએ વળતર પેદા કરવાની સંભાવના છે. બીજી બાજુ સેકન્ડરી માર્કેટમાં પ્રોફિટ-બુકિંગનું મુખ્ય કારણ ઊંચા વેલ્યુએશન છે. બ્લૂમબર્ગ માટે primedatabase.com દ્વારા કાઢવામાં આવેલા ડેટા અનુસાર, ભારત ડીલમેકિંગ માટે હોટસ્પોટ બની ગયું છે, કંપનીઓએ આ વર્ષે આઇપીઓ અને પ્રાઇમરી શેર ઓફર્સમાંથી રેકોર્ડ 28.4 અબજ ડોલર એકત્ર કર્યા છે. આ ૨૦૨૩ માં એકત્રિત કરેલી મૂડી કરતા બમણાથી વધુ છે.
કંપનીઓ લિસ્ટ થવા માટે સંઘર્ષ કરી રહી છે
ડેટા દર્શાવે છે કે નવા લિસ્ટિંગના ઉત્સાહે પણ લિસ્ટિંગ બાદના તેમના દેખાવને ઢાંકી દીધો છે, આઇપીઓમાં આ વર્ષે તેમના પ્રથમ ટ્રેડિંગ દિવસે સરેરાશ 24 ટકાનો વધારો જોવા મળ્યો છે. સપ્ટેમ્બરની સર્વોચ્ચ સપાટી પછી નિફ્ટીમાં 10 ટકાથી વધુનો ઘટાડો થયો છે, પરંતુ તે હજી પણ તેની 12 મહિનાની ફોરવર્ડ કમાણીના 20 ગણાની નજીક ટ્રેડ કરી રહ્યો છે, જે વિશ્વની સૌથી મોંઘી કમાણી છે. તેમ છતાં, કેટલાક મુખ્ય જાહેર મુદ્દાઓએ ઉથલપાથલ હોવા છતાં સંઘર્ષ કર્યો છે. હ્યુન્ડાઇ મોટર કંપનીનું ભારતીય એકમ દેશનો સૌથી મોટો 3.3 અબજ ડોલરનો આઇપીઓ લઈને આવ્યું હતું – જે ભારતમાં લિસ્ટેડ અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું ડિસ્કાઉન્ટ હતું.
બીજી તરફ વેલ્યુએશન અને ગ્રોથની ચિંતા વચ્ચે રિટેલ રોકાણકારો આઇપીઓને ટાળી રહ્યા છે. ઓગસ્ટની શરૂઆતમાં લિસ્ટિંગ બાદ પ્રથમ છ સેશનમાં વેલ્યૂમાં લગભગ બમણો થયા બાદ ઓલા ઇલેક્ટ્રિક મોબિલિટી લિમિટેડના શેર તેમના આઇપીઓના ભાવથી નીચે ટ્રેડ થઇ રહ્યા છે. લંડન સ્થિત અલ્ક્વિટી ઇન્વેસ્ટમેન્ટ મેનેજમેન્ટ લિમિટેડના ગ્લોબલ ઇમર્જિંગ માર્કેટ ઇક્વિટીઝના વડા માઇક સેલે જણાવ્યું હતું કે, “અમારા ગ્રાહકોને લાગે છે કે હવે ભારત આવવાનો સારો સમય છે.
