ઈરાન-ઈઝરાયલ તણાવ વચ્ચે સોનાના ભાવમાં લગભગ ₹12,000નો ઘટાડો થયો છે. મજબૂત ડોલર, નફામાં વધારો અને નબળી માંગના કારણે ભાવ પર દબાણ આવ્યું છે. ભવિષ્યનો ટ્રેન્ડ યુદ્ધના પરિણામ, તેલના ભાવ અને ડોલરની ગતિવિધિ પર આધારિત રહેશે.
૨૭ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ ના રોજ, ઈરાન યુદ્ધ શરૂ થયાના એક દિવસ પહેલા, ભારતમાં સોનાનો ભાવ પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ રૂ. ૧.૫૯ લાખ હતો. જોકે, યુદ્ધના ૨૨મા દિવસે, ૨૧ માર્ચ સુધીમાં, તેની કિંમત લગભગ ૮% ઘટીને રૂ. ૧.૪૭ લાખ થઈ ગઈ હતી. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પણ સોનાના ભાવ લગભગ ૧૪% ઘટીને $૪,૪૮૮ પ્રતિ ઔંસ થયા હતા. આ વલણ થોડું અલગ છે, કારણ કે યુદ્ધ દરમિયાન સોનાના ભાવ સામાન્ય રીતે વધે છે.
યુદ્ધમાં સોનું સામાન્ય રીતે કેવી રીતે કામ કરે છે?
સોનાને હંમેશા સલામત રોકાણ માનવામાં આવે છે. જ્યારે પણ યુદ્ધ કે અનિશ્ચિતતા હોય છે, ત્યારે લોકો સોનામાં રોકાણ કરે છે, જેના કારણે ભાવ વધે છે. ઉદાહરણ તરીકે, 1990 ના ગલ્ફ યુદ્ધ અને 2003 ના ઇરાક યુદ્ધ દરમિયાન સોનામાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો હતો. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ (2022) દરમિયાન, શરૂઆતમાં સોનામાં વધારો થયો હતો પરંતુ પછીથી તેમાં ઘટાડો થયો હતો.
- મજબૂત ડોલર – મજબૂત ડોલર સોનાને વધુ મોંઘુ બનાવે છે, તેની માંગ ઘટાડે છે. આ વખતે પણ, ડોલર ઇન્ડેક્સ વધ્યો, અને રોકાણકારોએ ડોલરમાં રોકાણ કરવાનું શરૂ કર્યું.
- વ્યાજ ધરાવતા રોકાણો વધુ આકર્ષક બન્યા – ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારો થવાથી ફુગાવાનો ભય વધ્યો, પરંતુ કેન્દ્રીય બેંકોએ વ્યાજ દરમાં વધારો કર્યો નહીં. આનાથી ડોલર મજબૂત થયો અને સોનામાં રોકાણ ઘટ્યું.
- નફો બુકિંગ – 2025 માં સોનામાં આશરે 74% નો વધારો થયો હતો. રોકાણકારોએ નફો બુક કરવાનું શરૂ કર્યું, જેના કારણે કિંમતો પર દબાણ આવ્યું.
- ભારતમાં નબળી માંગ: ઊંચા ભાવોને કારણે ગ્રાહકોએ તેમની ખરીદી ઘટાડી છે. મુંબઈમાં ઘરેણાંના વેચાણમાં 75% ઘટાડો થયો હોવાના અહેવાલ છે. વધુમાં, ઝવેરીઓ પણ વધુ પડતા સ્ટોકને કારણે નવી ખરીદી ઘટાડી રહ્યા છે.
આગળ શું થશે, તે ઘટશે કે વધશે?
નિષ્ણાતોમાં મતભેદ છે. કેટલાક માને છે કે 2026 ના અંત સુધીમાં સોનું 6,000 ડોલર પ્રતિ ઔંસ સુધી પહોંચી શકે છે. જો આવું થાય અને રૂપિયો નબળો રહે, તો ભારતમાં સોનાના ભાવ 10 ગ્રામ દીઠ 2 લાખ રૂપિયા સુધી પહોંચી શકે છે. જોકે, આ મોટાભાગે ઈરાન યુદ્ધના પરિણામ, તેલના ભાવ અને ડોલરની મજબૂતાઈ પર આધાર રાખશે.
ચાંદીની સ્થિતિ શું છે?
ચાંદીમાં પણ ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળ્યો છે. ૨૦૨૫ની શરૂઆતમાં તે ₹૮૬,૦૦૦ પ્રતિ કિલોથી વધીને ૨૦૨૬માં ₹૩.૩૯ લાખ થઈ ગઈ હતી, પરંતુ હવે તે ઘટીને લગભગ ₹૨.૩૨ લાખ થઈ ગઈ છે. જોકે, ઔદ્યોગિક માંગ મજબૂત છે અને પુરવઠો મર્યાદિત છે, તેથી લાંબા ગાળે તેમાં વધારો થવાની ધારણા છે. જો તમે રોકાણકાર છો, તો ગભરાવાની જરૂર નથી. નિષ્ણાતો કહે છે કે એકસાથે મોટી રકમનું રોકાણ કરવા કરતાં ધીમે ધીમે રોકાણ કરવું વધુ સારું છે. એકંદરે, બજાર અસ્થિર રહેશે, પરંતુ લાંબા ગાળે સોના અને ચાંદી બંનેમાં આશાનો સંચાર જોવા મળશે.
