બેંકો દ્વારા ખોટી રીતે વેચાણ અને સિંગલ-ક્લિક સંમતિ પર કડક કાર્યવાહી કરવા માટે RBI એ નવા નિયમોનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. વીમા અથવા ક્રેડિટ કાર્ડ વેચતા પહેલા હવે સ્પષ્ટ અને અલગ મંજૂરીની જરૂર પડશે. ચાલો RBI ના નવા નિયમોને વિગતવાર સમજીએ.
RBI on Misselling and Dark Patterns: જો તમે લોન માટે કોઈપણ બેંકમાં જાઓ છો અને બેંક તમને લોન સાથે અનેક વીમા પોલિસી અને કાર્ડ આપે છે, તો આ સમાચાર તમારા માટે છે. હવે, બેંકો તમારી સંમતિ વિના એક જ ક્લિકમાં વીમા પોલિસી વેચી શકશે નહીં. ભારતીય રિઝર્વ બેંકે Misselling and Dark Patterns સંબંધિત નવા નિયમો રજૂ કર્યા છે, જે 1 જુલાઈ, 2026 થી અમલમાં આવશે. આ નિયમો બેંકિંગ વેચાણ વ્યૂહરચનાઓને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખશે. ચાલો આપણે વિગતવાર સમજાવીએ કે આ નિયમોમાં શું છે અને જો તમે ખોટી રીતે વેચાઈ જાઓ છો તો તમારે શું સામનો કરવો પડશે.
અત્યાર સુધી, ઘણીવાર એવું જોવા મળ્યું છે કે ગ્રાહકો લોન લેવા અથવા ખાતું ખોલવા માટે બેંકમાં જાય છે અને તેમને એકસાથે વીમો, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અથવા ક્રેડિટ કાર્ડ ઓફર કરવામાં આવે છે. ઘણીવાર, ગ્રાહકને કાં તો સંપૂર્ણ માહિતી હોતી નથી અથવા તેઓ શું સંમત થયા છે તે સમજી શકતા નથી. ડિજિટલ ફોર્મ પર એક જ “હું સંમત છું” બટન દબાવવાથી આપમેળે બહુવિધ સેવાઓ માટે મંજૂરી ઉમેરવામાં આવે છે. પાછળથી, તે સ્પષ્ટ થાય છે કે તેઓએ અજાણતા વધારાના ઉત્પાદનો સ્વીકાર્યા છે. RBI માને છે કે આવી પ્રથાઓ ગ્રાહકોના શ્રેષ્ઠ હિતમાં નથી. તેથી, બેંકોને હવે દરેક ઉત્પાદન માટે અલગ, સ્પષ્ટ અને અસ્પષ્ટ સંમતિ મેળવવાની જરૂર પડશે.
દરેક ગ્રાહક પ્રોફાઇલના આધારે વેચાણ
નવા નિયમો અનુસાર, બેંકોએ ચકાસવું પડશે કે તેઓ જે ઉત્પાદન વેચે છે તે ગ્રાહકની જરૂરિયાતો અને પ્રોફાઇલ સાથે મેળ ખાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, મર્યાદિત આવક ધરાવતી વ્યક્તિને જટિલ રોકાણ યોજના વેચવી એ છેતરપિંડી માનવામાં આવશે. ગ્રાહકની પરિસ્થિતિને અનુરૂપ ન હોય તેવી ઉત્પાદન વેચવી એ ખોટી રીતે વેચવું માનવામાં આવશે. બેંકોએ એ પણ સ્પષ્ટ કરવું પડશે કે તેઓ જે ઉત્પાદન વેચે છે તે તે જ બેંકનું છે કે બીજી કંપનીનું. આનાથી ગ્રાહકોને સચોટ માહિતી મળશે તેની ખાતરી થશે.
