ભારતના ઉપરાષ્ટ્રપતિ પદ માટે મતદાન 9 સપ્ટેમ્બરે થશે. NDAના સીપી રાધાકૃષ્ણન અને ઇન્ડિયા એલાયન્સના સુદર્શન રેડ્ડી વચ્ચે સ્પર્ધા છે. NDA પાસે લોકસભામાં બહુમતી હોવાથી રાધાકૃષ્ણન જીતે તેવી શક્યતા વધુ છે, પરંતુ વિપક્ષ પણ એક થઈને રેડ્ડીને સમર્થન આપી રહ્યું છે.
સીપી રાધાકૃષ્ણન વિ સુદર્શન રેડ્ડી
આ વખતે ઉપરાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં, તમિલનાડુના ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા સીપી રાધાકૃષ્ણન અને આંધ્રપ્રદેશના સુપ્રીમ કોર્ટના ભૂતપૂર્વ ન્યાયાધીશ બી. સુદર્શન રેડ્ડી વચ્ચે સ્પર્ધા છે. મહારાષ્ટ્રના રાજ્યપાલ રાધાકૃષ્ણનને ભાજપ સંગઠનનો એક વફાદાર અને વિશ્વસનીય ચહેરો માનવામાં આવે છે અને તેઓ દક્ષિણ ભારતમાં તેની હાજરી મજબૂત કરવાની પાર્ટીની વ્યૂહરચનાનો ભાગ છે. બીજી તરફ, સુદર્શન રેડ્ડી ન્યાયતંત્રમાં તેમની પ્રામાણિક અને ન્યાયી છબી માટે જાણીતા છે. વિપક્ષ માને છે કે તેઓ બંધારણ અને લોકશાહી મૂલ્યોનું રક્ષણ કરવા માટે કામ કરે છે. રાજકારણ અને ન્યાયતંત્ર વચ્ચેનો આ સીધો મુકાબલો આ ચૂંટણીને વધુ ઐતિહાસિક બનાવે છે.
ઉપરાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં મતદારો કોણ છે?
ઉપરાષ્ટ્રપતિની પસંદગી સંસદના બંને ગૃહોના સભ્યો ધરાવતી ચૂંટણી મંડળ દ્વારા કરવામાં આવે છે. એટલું જ નહીં, નામાંકિત સભ્યો પણ તેમાં ભાગ લે છે. આ ચૂંટણીમાં રાજ્ય વિધાનસભાઓની કોઈ ભૂમિકા નથી. 2025 માં, ખાલી પદોને બાદ કરતાં બંને ગૃહોના 782 સાંસદો હશે, જેમાંથી 543 લોકસભામાં, 233 રાજ્યસભામાં અને 12 નામાંકિત સભ્યો ચૂંટાશે. દરેક સાંસદના મતનું મૂલ્ય સમાન છે.
મતદાન પ્રક્રિયા શું છે અને તેની ગણતરી કેવી રીતે થાય છે?
ઉપરાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી બંધારણના અનુચ્છેદ 66 હેઠળ સિંગલ ટ્રાન્સફરેબલ વોટ (STV) નો ઉપયોગ કરીને પ્રમાણસર પ્રતિનિધિત્વ પદ્ધતિ દ્વારા કરવામાં આવે છે. મતદારો ગુપ્ત રીતે મતદાન કરે છે. તેઓ ઉમેદવારોને પસંદગીના ક્રમમાં (1, 2, 3, વગેરે) ક્રમ આપે છે. ચૂંટણી જીતવા માટે, ઉમેદવાર પાસે કુલ માન્ય મતોના અડધાથી વધુ હોવા જોઈએ. જો કોઈ ઉમેદવાર પ્રથમ પસંદગીના મતોની બહુમતી મેળવતો નથી, તો સૌથી ઓછા મત ધરાવતા ઉમેદવારને દૂર કરવામાં આવે છે અને તેના મતપત્રોને આગામી ઉપલબ્ધ પસંદગીઓમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા ત્યાં સુધી ચાલુ રહે છે જ્યાં સુધી ઉમેદવાર બહુમતી મેળવે નહીં.
ઉપરાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી ચૂંટણી પંચ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવે છે. મતદાનની દેખરેખ માટે એક રિટર્નિંગ ઓફિસરની નિમણૂક કરવામાં આવે છે, જે સામાન્ય રીતે એક વરિષ્ઠ સંસદીય અધિકારી હોય છે. આ મતદાન રાષ્ટ્રપતિ અને ઉપરાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણી નિયમો, 1974 ના નિયમ 8 હેઠળ સંસદ ભવનમાં યોજાય છે.
કોણ કોને ટેકો આપી રહ્યું છે?
ભાજપના નેતૃત્વ હેઠળના NDA પાસે લોકસભામાં મજબૂત બહુમતી છે અને ઘણા પ્રાદેશિક પક્ષો પણ તેને સમર્થન આપી રહ્યા હોવાના અહેવાલ છે. આ કારણે, સીપી રાધાકૃષ્ણનનો વિજય લગભગ નિશ્ચિત માનવામાં આવે છે. જોકે, વિરોધ પક્ષ ભારત પહેલા કરતાં વધુ એકજૂટ અને મજબૂત લાગે છે. કોંગ્રેસ, તૃણમૂલ કોંગ્રેસ, આમ આદમી પાર્ટી, સમાજવાદી પાર્ટી, આરજેડી, ડાબેરી પક્ષો અને અન્ય વિરોધ પક્ષોએ સુદર્શન રેડ્ડીના સમર્થનમાં સક્રિયપણે પ્રચાર કર્યો છે. તે જ સમયે, શિવસેના (UBT) રેડ્ડીને સમર્થન આપી રહી છે. આ ઉપરાંત, તેલંગાણાના મુખ્યમંત્રી રેવંત રેડ્ડીના વિનંતી પર ઓલ ઈન્ડિયા મજલિસ-એ-ઇત્તેહાદુલ મુસ્લિમીન (AIMIM) ના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ અસદુદ્દીન ઓવૈસીએ જસ્ટિસ સુદર્શન રેડ્ડીને સમર્થન આપવાનો નિર્ણય લીધો છે.
