અમેરિકા કોઈ નક્કર કરાર વિના પણ ઈરાન યુદ્ધમાંથી બહાર નીકળવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. હકીકતમાં, આ પાછળ અમેરિકાની વ્યૂહરચના શસ્ત્રોનું વેચાણ છે. જો યુદ્ધ છૂટાછવાયા ચાલુ રહેશે, તો આરબ દેશો પોતાના માટે શસ્ત્રો ખરીદશે, જેનો સીધો ફાયદો અમેરિકાને થશે.
28 ફેબ્રુઆરીથી શરૂ થયેલ ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધ હવે એક વળાંક પર છે, પરંતુ તે પરંપરાગત યુદ્ધો જેવું નથી, જ્યાં જીત કે હાર મુખ્ય હોય છે. અહીં, વાર્તા અલગ છે. એવા સંકેતો છે કે યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ગમે ત્યારે યુદ્ધનો અંત લાવવાનો નિર્ણય લઈ શકે છે, ખાસ કરીને એવા સમયે જ્યારે ઘણા મુખ્ય પ્રશ્નો વણઉકેલાયેલા રહે છે
વિજયનો દાવો કરવો: વાર્તાને સેટ કરવાનો પ્રયાસ કરવો
અમેરિકા એ સંદેશ આપી રહ્યું છે કે ઈરાનના પરમાણુ સુવિધાઓને ભારે નુકસાન થયું હતું, બોમ્બ ધડાકામાં મહત્વપૂર્ણ પરમાણુ સામગ્રી દટાઈ ગઈ હતી, અને ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતાને ખતમ કરીને શાસન પરિવર્તન પ્રાપ્ત થયું હતું. આ ત્રણ મુદ્દાઓનો ઉપયોગ કરીને, વ્હાઇટ હાઉસ આ યુદ્ધને એક સફળ કામગીરી તરીકે રજૂ કરી રહ્યું છે.
સ્થિર સંઘર્ષ: યુદ્ધ સમાપ્ત થશે નહીં, તે ફક્ત બંધ થશે.
આ સંઘર્ષ સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત થશે નહીં, પરંતુ સ્થિર સંઘર્ષમાં ફેરવાઈ શકે છે. આના પરિણામે મોટા લશ્કરી કાર્યવાહી બંધ થઈ જશે, પરંતુ નાના પાયે હુમલાઓ અને પ્રોક્સી યુદ્ધો ચાલુ રહેશે. કોઈ કાયમી શાંતિ કરાર થશે નહીં.
યમન, સીરિયા અને લેબનોનમાં વર્ષોથી ચાલતો તણાવ ચાલુ રહેશે, તેમજ આરબ દેશોમાં લશ્કરી સંઘર્ષો પણ ચાલુ રહેશે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વારંવાર કટોકટીનું કારણ બનશે. વૈશ્વિક તેલ બજારમાં અનિશ્ચિતતા ચાલુ રહેશે, જેનો અર્થ એ કે યુદ્ધ અદ્રશ્ય રહેશે, પરંતુ તે અનુભવાશે.
૩. ટ્રમ્પનો મધ્ય પૂર્વ પ્રવાસ અને ઇઝરાયલ સાથેની વ્યૂહરચના
ફરીથી રાષ્ટ્રપતિ બન્યા પછી, ટ્રમ્પે મધ્ય પૂર્વના ઘણા મુખ્ય દેશોની મુલાકાત લીધી. મે 2025 માં, તેમણે સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ અને કતારની મુલાકાત લીધી. આ મુલાકાતો દરમિયાન તેમનું ભવ્ય સ્વાગત થયું. કતારે તેમને એક ખાસ વિમાન ભેટમાં આપ્યું. આ દેશોની અપાર સંપત્તિએ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સને નવા શસ્ત્ર બજાર તરીકે તક આપી. આનાથી યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઇઝરાયલ માટે એક મુખ્ય વ્યૂહાત્મક માળખાની શરૂઆત થઈ.
યુદ્ધ અધૂરું છોડી દેવાથી મધ્ય પૂર્વમાં અસુરક્ષા વધશે. આનાથી આરબ દેશો પર સંરક્ષણ ખર્ચ વધારવાનું દબાણ આવશે. અમેરિકન શસ્ત્રોની માંગમાં નાટ્યાત્મક વધારો થશે. આ મોડેલ નાટો જેવું બની શકે છે, જ્યાં સુરક્ષાના બદલામાં મોટા પાયે લશ્કરી રોકાણો કરવામાં આવે છે. યુએસ સંરક્ષણ ઉદ્યોગ સૌથી મોટો લાભાર્થી બનશે.
૪. રોકાણના વલણો બદલાશે: પૈસા અમેરિકા જશે
અસ્થિરતાની રોકાણ પર નોંધપાત્ર અસર પડશે. આરબ દેશોના રોકાણકારો સુરક્ષિત બજારો શોધશે. દુબઈ અને દોહા હવે સલામત બજારો ગણાશે નહીં, અને યુએસ સૌથી સલામત વિકલ્પ તરીકે ઉભરી આવશે. આનો અર્થ એ છે કે મધ્ય પૂર્વમાં અસુરક્ષાના કારણે મૂડી પ્રવાહ અમેરિકા તરફ જશે.
આ સંઘર્ષમાં હોર્મુઝની સામુદ્રધુની સૌથી મહત્વપૂર્ણ બિંદુ છે. વિશ્વના લગભગ 20% તેલ તેમાંથી પસાર થાય છે. ઈરાની પ્રભાવનો સતત વધારો વૈશ્વિક ઊર્જા સુરક્ષાને જોખમમાં મૂકશે.
ઈરાની ધમકીને કારણે, આરબ દેશો હવે નવા જોડાણો તરફ આગળ વધી રહ્યા હોઈ શકે છે. ઈરાન સાથે ચાલી રહેલા લશ્કરી મુકાબલાને ધ્યાનમાં રાખીને, ઈઝરાયલને બોર્ડ પર રાખવાના પ્રયાસો કરવામાં આવશે. ઈરાનને હવે ઈઝરાયલ અને આરબ દેશોનો સામાન્ય દુશ્મન માનવામાં આવશે. આનાથી ઈઝરાયલ અને આરબ દેશો વચ્ચે સહયોગ વધશે.
૫. આરબ દેશોને ઇઝરાયલનો પ્રસ્તાવ
ભવિષ્યની પરિસ્થિતિઓનો અંદાજ લગાવીને, ઇઝરાયલી વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ વૈકલ્પિક વેપાર માર્ગનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. સાઉદી અરેબિયાથી લાલ સમુદ્ર થઈને ઇઝરાયલ અને ત્યાંથી યુરોપ સુધી તેલ પાઇપલાઇન બનાવવાનો મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના વિકલ્પ તરીકે આગળ મૂકવામાં આવ્યો છે.
