સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને ₹15,000 થી પગાર મર્યાદા વધારવા અંગે ચાર મહિનાની અંદર નિર્ણય લેવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. કોર્ટે સ્વીકાર્યું કે વધતી જતી ફુગાવાને કારણે જૂની લઘુત્તમ વેતન મર્યાદા બિનજરૂરી છે. જો સરકાર આ ફેરફાર કરે છે, તો તે લાખો કર્મચારીઓના પેન્શન અને સામાજિક સુરક્ષા કવરેજને મજબૂત બનાવશે.
૧૧ વર્ષથી સોય કેમ બંધ થઈ ગઈ છે?૨૦૧૪ એ છેલ્લું વર્ષ હતું જ્યારે EPFO ની વેતન મર્યાદા (પગાર મર્યાદા) માં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ તેને ₹૬,૫૦૦ થી વધારીને ₹૧૫,૦૦૦ કરવામાં આવ્યો હતો. આજે, આપણે ૨૦૨૫-૨૬ માં છીએ, પરંતુ નિયમો એ જ છે. જાહેર હિતની અરજીની સુનાવણી કરતી વખતે કોર્ટે આ વિસંગતતા તરફ ધ્યાન દોર્યું.
દલીલ કરવામાં આવી હતી કે આજે ઘણા રાજ્યો અને ક્ષેત્રોમાં લઘુત્તમ વેતન ₹15,000 ને વટાવી ગયું છે. તે એક વિચિત્ર વિરોધાભાસ છે કે સરકાર દ્વારા નિર્ધારિત લઘુત્તમ વેતન મેળવતા કર્મચારીઓ પણ EPFO ની ફરજિયાત મર્યાદાની બહાર આવે છે. EPFO નો મૂળ હેતુ નિવૃત્તિ, પેન્શન અને વીમા સહિત સામાજિક સુરક્ષા કવરેજ પૂરું પાડવાનો હતો, પરંતુ આ મર્યાદા હવે સલામતી જાળને બદલે અવરોધ બની ગઈ છે. કોર્ટનું માનવું છે કે છેલ્લા 11 વર્ષમાં કોઈ સુધારો ન થવો એ ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે.
ફાઇલ તૈયાર છે, મંજૂરીની રાહ જોઈ રહી છે
એવું નથી કે સરકાર આ સમસ્યાથી વાકેફ નથી. હકીકતમાં, આ ચર્ચા EPFO ના કોરિડોરમાં ઘણા સમયથી ચાલી રહી છે. 2022 ની શરૂઆતમાં, EPFO પેટા સમિતિએ પગાર મર્યાદા વધારવાની ભલામણ કરી હતી. સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ટ્રસ્ટીઝ (CBT) એ પણ આ દરખાસ્તને મંજૂરી આપી હતી.
આમ છતાં, ફાઇલ કેમ આગળ વધી નથી? કોર્ટે અરજદારને બે અઠવાડિયામાં સરકાર સમક્ષ પ્રેઝન્ટેશન રજૂ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. તેના આધારે, સરકારે નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં અંતિમ નિર્ણય લેવો પડશે. આનો અર્થ એ થયો કે કોર્ટના આદેશ બાદ જે નિર્ણય મુલતવી રાખવામાં આવ્યો હતો તેને હવે ફાસ્ટ ટ્રેક પર મૂકી શકાય છે.
મર્યાદા એટલી બધી વધારી શકાય છે
હવે પ્રશ્ન એ છે કે, જો સરકાર કોર્ટના નિર્ણયને સ્વીકારે છે, તો તમારા માટે શું બદલાવ આવશે? એવી ચર્ચા છે કે આ મર્યાદા વધારીને ₹21,000 અથવા ₹25,000 કરી શકાય છે. ચાલો આને થોડા સરળ ગણિતથી સમજીએ.
હાલમાં, EPS (પેન્શન યોજના) માં યોગદાન ₹15,000 સુધી મર્યાદિત છે. જો આ મર્યાદા વધારવામાં આવે, તો તમારો પેન્શન આધાર મજબૂત બનશે. ઉદાહરણ તરીકે, જો મર્યાદા ₹25,000 પર સેટ કરવામાં આવે, તો તમારું માસિક પેન્શન ફંડ યોગદાન ₹1,250 થી વધીને ₹2,083 થઈ શકે છે. આનો અર્થ એ છે કે દર વર્ષે તમારા પેન્શન ખાતામાં આશરે ₹10,000 વધુ જમા થશે.
સરકાર આને “EPFO 3.0” તરીકે કલ્પના કરી રહી છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય વધુ કામદારોને સામાજિક સુરક્ષા છત્ર હેઠળ લાવવાનો છે. જોકે, બીજી બાજુ એ છે કે આનાથી કંપનીઓ (નોકરીદાતાઓ) પર નાણાકીય બોજ વધશે, કારણ કે તેઓ પેન્શન યોગદાન ચૂકવવા માટે જવાબદાર છે.
