સિગારેટ વધુ મોંઘી થશે, પાન મસાલાના ભાવ પણ વધશે… લોકસભામાં બિલ પસાર થયું

સંસદના શિયાળુ સત્ર દરમિયાન બુધવારે લોકસભામાં સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ (સુધારા) બિલ, 2025 પસાર કરવામાં આવ્યું હતું. આ બિલ લોકસભામાં ધ્વનિ મતથી પસાર થયું હતું. હવે તે રાજ્યસભામાં જશે. આ બિલમાં સિગારેટ, ચાવવાની તમાકુ, હુક્કા અને જરદા સહિત તમાકુ અને તેનાથી સંબંધિત ઉત્પાદનો પર વધુ એક્સાઇઝ ડ્યુટીની જોગવાઈ છે. પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે આ બિલ શા માટે રજૂ કરવામાં આવ્યું?

આ બિલ શા માટે લાવવામાં આવ્યું?GST વળતર સેસ નાબૂદ થયા પછી તમાકુ ઉત્પાદનો પરનો કર જાળવી રાખવા માટે આ બિલ રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. સરકાર આ ઉત્પાદનો પરનો કર ઘટાડવા માંગતી નથી. તેથી, સરકાર સિગારેટ, તમાકુ, હુક્કા અને ચાવવાની તમાકુ જેવા ઉત્પાદનોનો ઉપયોગ ઘટાડવા અને લોકોને ખરાબ ટેવોને કાબુમાં લેવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવા માટે એક નવું બિલ રજૂ કરીને એક્સાઇઝ ડ્યુટી વધારવા માંગે છે.

ભારત સરકાર તમાકુ જેવા “પાપના માલ” પર કર વધારવા માંગે છે જેથી તેનો વપરાશ ઓછો થાય. GST લાગુ થયા પછી, રાજ્યોને વળતર આપવા માટે તમાકુ પર કામચલાઉ સેસ લાદવામાં આવ્યો હતો. હવે જ્યારે સેસ સમાપ્ત થવાનો છે, ત્યારે આ બિલ એક્સાઇઝ ડ્યુટી લાદવા માટે રજૂ કરવામાં આવ્યું છે. આનાથી સરકારને વધુ આવક થશે, જેનો ઉપયોગ આરોગ્ય અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પર થઈ શકે છે.

કયા ઉત્પાદનો પર અસર થશે?

• લંબાઈના આધારે સિગારેટ/સિગાર/ચેરૂટ દીઠ 1000 સ્ટીક પર 5,000-11,000 રૂપિયાની ડ્યુટી.
• તમાકુ ચાવવાની ફરજ બમણી કરતાં વધુ થઈ ગઈ
• કાચા તમાકુ પર 60.70 ટકા એક્સાઇઝ ડ્યુટી
• હુક્કા તમાકુ પર ૪૦% સુધીની ડ્યુટી
• સિગાર, તમાકુ, પાન મસાલા વગેરે પર પણ નવી ડ્યુટી અથવા સેસ લાદવામાં આવશે.

બિલમાં શું પ્રસ્તાવિત છે?

આ બિલમાં પ્રસ્તાવ છે કે સિગારેટ, ચાવવાની તમાકુ, સિગાર, હુક્કા, ઝરદા અને સુગંધિત તમાકુ જેવા તમાકુ ઉત્પાદનો પર લાદવામાં આવેલ GST વળતર સેસ દૂર કરવામાં આવે અને તેના સ્થાને એક્સાઇઝ ડ્યુટી લાગુ કરવામાં આવે.

હાલમાં, તમાકુ પર 28 ટકા GST, તેમજ વિવિધ કર અને સેસ લાગે છે. સંસદમાં, શરદ પવાર સાથે જોડાયેલા સાંસદ સુપ્રિયા સુલેએ બિલને ટેકો આપતા કહ્યું કે તે ધૂમ્રપાનને રોકવામાં મદદ કરશે, પરંતુ તમાકુ ખેડૂતોનું પણ ધ્યાન રાખવાની જરૂર પડશે. જોકે, નાના દુકાનદારો અને તમાકુ ખેડૂતો ચિંતિત છે. જોકે, સરકારે ખાતરી આપી છે કે ખેડૂતોનું ધ્યાન રાખવામાં આવશે અને તેમના માટે એક અલગ યોજના વિકસાવવામાં આવશે.

સિગારેટ સસ્તી રહેવી જોઈએ, અમે તે ઇચ્છતા નથી: સીતારમણ

સીતારમણે કહ્યું કે કેટલાક સભ્યો માને છે કે આ એક સેસ છે જેનો ફાયદો કેન્દ્ર સરકારને થશે, પરંતુ એવું નથી. તેમણે કહ્યું કે તે સેસ નથી, પરંતુ એક એક્સાઇઝ ડ્યુટી છે જે વિભાજ્ય પૂલમાં જાય છે. તેમણે કહ્યું કે ભારતમાં, છૂટક કિંમતના આધારે સિગારેટ પર કુલ કરનો બોજ 53 ટકા છે, જ્યારે WHO ધોરણ 75 ટકા છે. નાણામંત્રીએ નોંધ્યું કે ઓસ્ટ્રેલિયા અને યુકે જેવા કેટલાક દેશોમાં, આ દર 80 થી 85 ટકા છે. તેમણે કહ્યું કે અમે નથી ઇચ્છતા કે સિગારેટ હવે પોસાય.