મે મહિનામાં ભારતના તેલ બજારમાં મોટો ઉલટફેર થયો. વેનેઝુએલા હવે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને સાઉદી અરેબિયાને પાછળ છોડીને ભારતનો ત્રીજો સૌથી મોટો ક્રૂડ ઓઇલ સપ્લાયર બની ગયો છે. પ્રતિબંધો હળવી થતાં, ભારતીય રિફાઇનરીઓએ વેનેઝુએલા પાસેથી સસ્તા અને ભારે તેલની ખરીદીમાં વધારો કર્યો, જેના પરિણામે દેશ માટે નોંધપાત્ર બચત થઈ.
ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ મોટાભાગે આપણે કયા દેશથી અને કયા ભાવે ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદીએ છીએ તેના પર આધાર રાખે છે. મે મહિનામાં એક મોટો ઉલટફેર થયો, જેનાથી વૈશ્વિક તેલ બજારને આંચકો લાગ્યો. ભારત ગઈકાલ સુધી જે દેશો પાસેથી સૌથી વધુ તેલ ખરીદતું હતું તે હવે પાછળ રહી ગયા છે. હકીકતમાં, વેનેઝુએલા ભારતને ક્રૂડ ઓઇલનો ત્રીજો સૌથી મોટો સપ્લાયર તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. આ લેટિન અમેરિકન દેશે સાઉદી અરેબિયા અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ જેવા મુખ્ય તેલ ઉત્પાદકોને પણ પાછળ છોડી દીધા છે. રિપબ્લિકન અને સ્થાનિક રિફાઇનરી કંપનીઓ, ખાસ કરીને રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝે, સસ્તા અને ભારે-ગ્રેડ વેનેઝુએલાના ક્રૂડ ઓઇલની ખરીદીમાં વધારો કર્યો છે, જેનાથી આ સમગ્ર સમીકરણ બદલાઈ ગયું છે.
પ્રતિબંધ હટાવતા જ તેલ જહાજો ભારત તરફ વળ્યા.
એનર્જી કાર્ગો ટ્રેકર કેપ્લરના ડેટા અનુસાર, વેનેઝુએલાએ મે મહિનામાં ભારતને દરરોજ 417,000 બેરલ ક્રૂડ ઓઇલ સપ્લાય કર્યું છે. પાછલા મહિના, એપ્રિલની તુલનામાં, સપ્લાય ફક્ત 283,000 બેરલ પ્રતિ દિવસ (bpd) હતો. આનો અર્થ એ થયો કે ફક્ત 20 દિવસમાં, વેનેઝુએલાના તેલના શિપમેન્ટમાં લગભગ 50 ટકાનો વધારો થયો છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, ભારતે ગયા વર્ષે સતત નવ મહિના સુધી વેનેઝુએલા પાસેથી એક ટીપું પણ તેલ ખરીદ્યું ન હતું. ગયા મહિને જ, જ્યારે અમેરિકાએ વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરોની ધરપકડના થોડા અઠવાડિયા પછી વેનેઝુએલાના તેલ નિકાસ પર પ્રતિબંધો હળવા કર્યા, ત્યારે પુરવઠો ફરી શરૂ થયો, જે રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચ્યો.
સાઉદી અરેબિયાના ઘમંડ અને મોંઘા તેલએ રમત બગાડી નાખી.
એક સમયે ભારતનો ત્રીજો સૌથી મોટો તેલ ફાળો આપનાર સાઉદી અરેબિયાને આ સમગ્ર રમતમાં મોટો ફટકો પડ્યો છે. ફેબ્રુઆરીમાં ઈરાન યુદ્ધ શરૂ થયું તે પહેલાં, ભારત સાઉદી અરેબિયાથી નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં તેલ આયાત કરી રહ્યું હતું. જોકે, મે મહિનામાં, સાઉદી અરેબિયાથી તેલની નિકાસ ઘટીને માત્ર 340,000 બેરલ પ્રતિ દિવસ થઈ ગઈ, જે એપ્રિલમાં 670,000 બેરલ પ્રતિ દિવસ હતી. કેપ્લર નિષ્ણાતો માને છે કે સાઉદી અરેબિયાના આક્રમક ભાવોને કારણે ભારતીય ખરીદદારો ભારતથી દૂર રહેવા લાગ્યા છે અને સસ્તા વેનેઝુએલાના ક્રૂડને પસંદ કરવા લાગ્યા છે. સામાન્ય માણસના દૃષ્ટિકોણથી, ભારતીય રિફાઇનિંગ કંપનીઓ દેશની અંદર ઇંધણના ખર્ચને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે સૌથી સસ્તા સોદા પસંદ કરશે.
