અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઈરાને પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષનો અંત લાવવા માટે એક સમજૂતી કરાર (MoU) પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, G7 સમિટ પછી મેક્રોન સાથે રાત્રિભોજન દરમિયાન ટ્રમ્પે ડિજિટલી કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા.
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો કરાર આખરે થઈ ગયો છે. અમેરિકાનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઈરાનનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા રાષ્ટ્રપતિ પેઝેશ્કિયાને આ કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા. એક અમેરિકન અધિકારીએ FP ન્યૂઝ એજન્સીને જણાવ્યું કે લાંબી રાહ જોયા પછી, અમેરિકા અને ઈરાને પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધને સમાપ્ત કરવા માટે એક કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે.
આ પછી પરમાણુ મુદ્દાઓ અને ઈરાન માટે સંભવિત વધારાના આર્થિક લાભો પર વાટાઘાટો થશે. એકવાર આ કરાર અમલમાં આવ્યા પછી, ધ્યાન એવી શિપિંગ કંપનીઓ તરફ જશે જેમણે યુએસ અને ઈરાન બંને દ્વારા નાકાબંધીને કારણે સ્ટ્રેટમાંથી મુસાફરી કરવાનું મોટાભાગે બંધ કરી દીધું છે.
ટ્રમ્પે અગાઉ જણાવ્યું હતું કે સ્ટ્રેટમાંથી કોઈપણ ખાણો દૂર કરવા માટે 19 જૂનના રોજ કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવશે. ડ્રાફ્ટમાં જણાવાયું હતું કે વોશિંગ્ટને ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થાને ખોરવી નાખનારા તેલ પ્રતિબંધોને તાત્કાલિક હટાવવાનું વચન આપ્યું હતું. 14-મુદ્દાના કરાર હેઠળ, અમેરિકા ઈરાન પરના પ્રતિબંધો હટાવશે અને ઈરાની સરકાર સાથે જોડાયેલા ભંડોળ અને સંપત્તિઓને અનફ્રીઝ કરશે.
આ એમઓયુમાં એવી શરત મૂકવામાં આવી છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફરીથી ખુલશે. એમઓયુ હેઠળ, ઈરાન 60 દિવસ માટે વ્યાપારી જહાજોને મફતમાં સુરક્ષિત રીતે પસાર થવા દેવા માટે સંમત થયું છે. ઈરાને પરમાણુ શસ્ત્રો મેળવવા કે વિકસાવવાની તેની પ્રતિબદ્ધતાનો પણ પુનરોચ્ચાર કર્યો છે. એક વરિષ્ઠ યુએસ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે ઈરાન દ્વારા તેના સમૃદ્ધ સામગ્રીના ભંડારને નષ્ટ કરવાનું વચન યુએસ માટે એક મોટી જીત છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે પ્રતિબંધો હળવા કરવાને પરમાણુ કરાર અને ઈરાન દ્વારા તેની જવાબદારીઓની પરિપૂર્ણતા સાથે જોડવામાં આવશે.
૩૦૦ બિલિયન ડોલરનું ફંડ શા માટે?
આ કરાર મુજબ, ઇસ્લામિક રિપબ્લિકના પરમાણુ કાર્યક્રમ પર અંતિમ કરાર થઈ ગયા પછી, યુએસ પ્રાદેશિક દેશો દ્વારા સમર્થિત $300 બિલિયન પુનર્નિર્માણ ભંડોળ પણ મુક્ત કરવામાં મદદ કરશે.
ટ્રમ્પે 300 બિલિયન ડોલરના વિકાસ કાર્યક્રમનો બચાવ કરતા કહ્યું કે તેના પર યુએસ સરકારના કોઈ પૈસા ખર્ચ થશે નહીં અને જો ઈરાન યોગ્ય રીતે વર્તે તો જ તેને ફાયદો થશે. તેમણે ઈરાનના નેતાઓ કરારનું પાલન નહીં કરે તો ફરીથી હુમલો કરવાની ધમકી પણ આપી.
