ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધવિરામ: જો બધું બરાબર રહ્યું, તો ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે બીજા રાઉન્ડની બેઠકોમાં શાંતિ કરાર થઈ શકે છે. આ માટે દરખાસ્તો તૈયાર કરવામાં આવી છે. દરખાસ્તોમાંથી જાણો કે આ કરાર કોણ જીતી શકે છે: અમેરિકા કે ઈરાન?
કરાર અંગે ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે બીજા તબક્કાની વાતચીત પાકિસ્તાનમાં થવાનું છે. જો બધું બરાબર રહ્યું, તો આ બેઠક બંને દેશો વચ્ચે કરાર પર સર્વસંમતિ તરફ દોરી શકે છે. આ હેતુ માટે એક પ્રસ્તાવ તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. આ પ્રસ્તાવ મુજબ, આ વખતે વાટાઘાટોમાં ઈરાનનો હાથ અમેરિકા પર છે. જોકે, અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે એક નિવેદનમાં જણાવ્યું છે કે તેઓ 2015માં ઓબામા વહીવટીતંત્ર કરતાં વધુ સારો સોદો મેળવશે.
આ સમયગાળા દરમિયાન, ઈરાન પરમાણુ શસ્ત્રો વિકસાવવાનો પ્રયાસ કરવાથી પણ દૂર રહેશે. ઈરાન આને 10 વર્ષ સુધી મર્યાદિત રાખવાનું લક્ષ્ય ધરાવે છે. ઓબામા સાથે થયેલા કરારમાં, આ સમયમર્યાદા 15 વર્ષ હતી.
શાંતિ કરારનો નવો પ્રસ્તાવ શું છે?
૧. ઈરાન ૨૦ વર્ષ સુધી યુરેનિયમ સંવર્ધનથી દૂર રહેશે. આ સમયગાળા દરમિયાન ઈરાન પર કોઈ યુએસ હુમલો નહીં થાય. ૨૦૧૫ના કરારમાં ૧૫ વર્ષની સમયમર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી હતી.
2. અમેરિકા ઈરાની ભંડોળમાં $200 બિલિયનને અનફ્રીઝ કરશે. ઈરાન માંગ કરી રહ્યું છે કે કરાર પછી તરત જ $27 બિલિયનને અનફ્રીઝ કરવામાં આવે. આ નાણાંનો ઉપયોગ રાહત અને બચાવ માટે કરવામાં આવશે.
૩. અત્યાર સુધી અમેરિકા ઈરાનને કોઈપણ પ્રકારનું યુરેનિયમ રાખવાની મંજૂરી આપતું ન હતું, પરંતુ નવા પ્રસ્તાવ મુજબ, ઈરાન તેની ઉર્જા જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે યુરેનિયમનો ઉપયોગ કરી શકે છે.
૪. બંને દેશો વચ્ચે બે મુદ્દાઓ પર પરિસ્થિતિ અસ્પષ્ટ છે: પ્રથમ, હોર્મુઝમાં કાયમી ટોલ બૂથ બનાવવામાં આવશે કે નહીં, અને બીજું, યુરેનિયમ અમેરિકામાં ખાલી થશે કે ઈરાનમાં. ઈરાન ઈચ્છે છે કે યુરેનિયમ તેની પોતાની જમીન પર જ પાતળું થાય.
આ દરખાસ્ત કોના માટે ફાયદાકારક છે?
ઈરાની શાંતિ કરારનું નેતૃત્વ કરી રહેલા મોહમ્મદ બાઘર ગાલિબાફ કહે છે કે અમેરિકા આ કરારને વિજય તરીકે દર્શાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. “અમે આનાથી પ્રભાવિત થઈશું નહીં. અમે કોઈ દબાણ હેઠળ નથી. અમે અમારા પોતાના કરાર પર વાટાઘાટો કરીશું. આ કરાર એવો હશે જે ઈરાનના શ્રેષ્ઠ હિતમાં હોય.”
ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ઝડપી વિજય ઇચ્છે છે. ઈરાન લાંબા ગાળાના વિજયી ફોર્મ્યુલા સ્થાપિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે. ઈરાન લિબિયાના ઉદાહરણમાંથી શીખી રહ્યું છે. લિબિયાના નેતા મુઅમ્મર ગદ્દાફીએ 2003 માં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથે યુરેનિયમ કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા.
પરંતુ 2011 સુધીમાં, અમેરિકાએ તેમની સાથે દગો કર્યો, જેના કારણે લિબિયામાં ગદ્દાફીની હત્યા થઈ.
